Seyithan Deliduman: Boşanma davalarında kritik gelişme! AYM süresiz nafaka düzenlemesini iptal etti

Anayasa Mahkemesi, bugün gerçekleştirdiği Genel Kurul toplantısında aile hukukunu yakından ilgilendiren önemli bir başvuruyu karara bağladı.

Boşanma davalarında kritik gelişme! AYM süresiz nafaka düzenlemesini iptal etti Prof. Dr. Seyithan Deliduman – Net Haberler’e özel açıklamalar Anayasa Mahkemesi, bugün gerçekleştirdiği Genel Kurul toplantısında aile hukukunu yakından ilgilendiren önemli bir başvuruyu karara bağladı. Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin başvurusu üzerine yapılan incelemede, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresine ilişkin düzenleme oy çokluğuyla Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edildi. Yüksek Mahkeme, iptal hükmünün 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Kararın gerekçesinin ise ilerleyen günlerde açıklanacağı bildirildi. Mevcut düzenleme ne öngörüyordu? Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesi, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla ve diğer eşin mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebileceğini düzenlemekteydi. Ayrıca nafaka yükümlüsünün kusurunun aranmayacağı da hüküm altına alınmıştı. Bu düzenleme, uzun yıllardır Türk aile hukukunda en çok tartışılan alanlardan biri olmuş; özellikle süresiz nafaka uygulamasının adalet ve ölçülülük ilkeleri açısından değerlendirilmesi gerektiği yönünde yoğun eleştiriler gündeme gelmiştir. Kararın önemi Anayasa Mahkemesi’nin verdiği iptal kararı, yalnızca teknik bir norm denetimi olmanın ötesinde, Türk aile hukukunun geleceğine yön verecek nitelikte önemli bir kırılma noktası olarak değerlendirilmektedir. Kararla birlikte yasama organına tanınan 9 aylık süre, nafaka sisteminin yeniden yapılandırılması yönünde önemli bir reform alanı açmaktadır. Kanaatimiz: Yeni dönemde nafaka modeli nasıl şekillenebilir? Kararın ardından gözler 12. Yargı Paketi’ne çevrilmiştir. Kanaatimce, Anayasa Mahkemesi’nin ortaya koyduğu iptal gerekçeleri ve aile hukukunda oluşan ihtiyaçlar birlikte değerlendirildiğinde, nafaka sisteminin yeniden yapılandırılması kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu çerçevede yapılacak olası yasal düzenlemede, nafakanın: * evlilik süresiyle orantılı hale getirilmesi, * belirli bir süre veya üst sınır sistemiyle sınırlandırılması, * tarafların ekonomik ve sosyal durumuna göre periyodik yeniden değerlendirme mekanizmalarına bağlanması gibi modellerin gündeme alınması kuvvetle muhtemeldir. Bu yaklaşım, hem sosyal devlet ilkesinin korunmasını hem de nafaka yükümlülüğünün süresiz ve ölçüsüz bir mali külfete dönüşmesinin önlenmesini amaçlayan dengeli bir reform ihtiyacına işaret etmektedir. Hukuki değerlendirme Süresiz nafaka uygulaması, özellikle kısa süreli evliliklerde dahi uzun yıllar devam eden mali yükümlülükler doğurması nedeniyle hem akademik çevrelerde hem de uygulamada ciddi tartışmalara konu olmuştur. Bu noktada temel sorun, boşanma sonrası ekonomik dengenin hangi süre ve ölçüde korunacağıdır. Anayasa Mahkemesi’nin müdahalesi, bu dengenin artık daha açık ve ölçülü bir normatif çerçeveye kavuşturulması gerektiğini ortaya koymaktadır. Sonuç Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı, Türk aile hukukunda yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirilmektedir. Yasama organının bu süreçte nasıl bir düzenleme yapacağı, yalnızca nafaka hukukunu değil, boşanma sonrası ekonomik dengeyi de doğrudan etkileyecektir. Önümüzdeki süreçte yapılacak yasal düzenlemelerin, hem adalet duygusunu güçlendiren hem de taraflar arasında ölçülü bir denge kuran bir sistem inşa etmesi gerektiği kanaatindeyiz. Anayasa Mahkemesi’nin vereceği kararın gerekçesinin açıklanma zamanlamasına bağlı olarak, bu alandaki yasal düzenlemenin 12. Yargı Paketi’nde ya da daha sonraki yargı paketlerinde ele alınması da kuvvetle muhtemeldir.