Kadriye ÖZADMACA: Çocuklukta Kalan Acılar Gerçekten Geçer mi?

İnsan yaşamı boyunca birçok olay deneyimler. Bazıları zamanla silikleşir ve yaşamın doğal akışı içerisinde geride kalır. Ancak bazı yaşantılar vardır ki yıllar geçse de etkilerini sürdürmeye devam eder.

Çocuklukta Kalan Acılar Gerçekten Geçer mi? Özellikle çocukluk döneminde yaşanan travmatik deneyimler, bireyin ruhsal gelişimini, kişilerarası ilişkilerini, benlik algısını ve psikolojik sağlığını derinden etkileyebilmektedir. Son yıllarda yapılan bilimsel araştırmalar, çocukluk çağı travmalarının yalnızca çocukluk dönemine özgü etkiler oluşturmadığını; yetişkinlik yıllarında ortaya çıkan birçok psikolojik belirti, duygusal güçlük ve ruh sağlığı sorununun temelinde de yer alabildiğini göstermektedir (Dvir et al., 2014; McLaughlin & Lambert, 2017). Psikoloji alanında son yıllarda giderek önem kazanan kavramlardan biri de duygu düzenlemedir. Duygu düzenleme, bireyin yaşadığı duyguları fark etme, anlama, kabul etme ve uygun biçimde yönetebilme becerisini ifade etmektedir (Gross, 1998). Günümüzde birçok araştırma, psikolojik sağlamlığın ve ruh sağlığının korunmasında duygu düzenleme becerilerinin kritik bir role sahip olduğunu ortaya koymaktadır (Gratz & Roemer, 2004). Bununla birlikte özellikle Türkçe literatürde çocukluk çağı travmaları, duygu düzenleme güçlüğü ve psikopatolojik belirtiler arasındaki ilişkiyi birlikte ele alan çalışmaların oldukça sınırlı olduğu görülmektedir. Uluslararası literatürde de son yıllarda artış gösterse de bu üç değişken arasındaki ilişkilerin açıklanmasına yönelik çalışmaların hâlen yetersiz olduğu ifade edilmektedir (Cloitre et al., 2005; Schäfer et al., 2017). Bu noktada, 2023 yılında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde tarafımdan yürütülen ve 400 yetişkin bireyin katılımıyla gerçekleştirilen araştırma, alandaki önemli bir boşluğa ışık tutmaktadır (Özadmaca, 2023). Araştırmanın temel amacı, çocukluk çağı travmaları ile psikopatolojik belirtiler arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğünün rolünü incelemek olmuştur.      Araştırma sonuçları, çocukluk döneminde travmatik yaşantılara maruz kalan bireylerin yetişkinlik döneminde daha yüksek düzeyde psikolojik belirtiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte travmanın etkisinin yalnızca doğrudan olmadığı, bireyin duygu düzenleme becerileri üzerinden de şekillendiği görülmüştür. Başka bir ifadeyle, çocuklukta yaşanan travmatik deneyimler bireyin duygularını tanıma, kabul etme ve yönetme becerilerini olumsuz yönde etkileyebilmekte; bu durum ise depresyon, anksiyete, kişilerarası sorunlar ve diğer psikolojik belirtilerin ortaya çıkma riskini artırabilmektedir (Özadmaca, 2023).     Bu bulgu, uluslararası literatürde yer alan çalışmalarla da paralellik göstermektedir. Özellikle Cloitre ve arkadaşları (2005), çocukluk travmalarının bireyin duygu düzenleme kapasitesinde ciddi bozulmalara yol açabildiğini belirtmiştir. Benzer şekilde Schäfer ve arkadaşları (2017), travmatik yaşantıların psikopatoloji üzerindeki etkilerinin önemli bir bölümünün duygu düzenleme süreçleri aracılığıyla gerçekleştiğini ifade etmektedir. Ayrıca Gratz ve Roemer’in (2004) geliştirdiği kuramsal yaklaşım, duygu düzenleme güçlüğünün birçok psikolojik bozukluğun ortak risk faktörlerinden biri olduğunu ortaya koymaktadır. Günümüzde depresyon, kaygı bozuklukları, travma sonrası stres belirtileri, kişilik bozuklukları ve çeşitli psikolojik sorunların değerlendirilmesinde duygu düzenleme becerileri temel değişkenlerden biri olarak kabul edilmektedir (Aldao et al., 2010). Ancak buna rağmen özellikle Türkçe literatürde duygu düzenleme kavramının yeterince çalışılmadığı görülmektedir. Oysa ruh sağlığı alanında yapılacak yeni çalışmaların yalnızca travmatik yaşantıları değil, bu yaşantıların bireyin duygusal işleyişini nasıl etkilediğini de incelemesi gerekmektedir. Çocukluk çağında yaşanan ihmal, duygusal istismar, fiziksel istismar veya cinsel travmalar bireyin yalnızca geçmişinde kalan olaylar değildir. Bu deneyimler, kişinin dünyayı algılayış biçimini, kendisiyle ve diğer insanlarla kurduğu ilişkiyi ve duygularını yönetme becerisini şekillendirebilmektedir. Bu nedenle ruh sağlığı alanında çalışan uzmanların yalnızca belirtilere odaklanması değil, belirtilerin altında yatan travmatik yaşantıları ve duygu düzenleme süreçlerini de değerlendirmesi büyük önem taşımaktadır. Sonuç Çocuklukta yaşanan travmalar her zaman görünür yaralar bırakmaz. Ancak bireyin duygu dünyasında ve psikolojik işleyişinde uzun yıllar boyunca etkisini sürdürebilir. Bilimsel araştırmalar, travmanın psikopatoloji üzerindeki etkilerinde duygu düzenleme süreçlerinin merkezi bir role sahip olduğunu göstermektedir. Bu nedenle ruh sağlığını korumaya yönelik müdahalelerde yalnızca semptomların azaltılması değil, bireyin duygu düzenleme becerilerinin güçlendirilmesi de temel hedeflerden biri olmalıdır.      Unutulmamalıdır ki çocuklukta yaşanan acılar kader değildir. Uygun psikolojik destek, güvenli ilişkiler ve etkili psikoterapi süreçleri sayesinde bireyler geçmiş travmalarının etkilerini azaltabilir, duygularını daha sağlıklı biçimde düzenleyebilir ve daha doyumlu bir yaşam sürdürebilirler. Kaynakça Aldao, A., Nolen-Hoeksema, S., & Schweizer, S. (2010). Emotion-regulation strategies across psychopathology: A meta-analytic review. Clinical Psychology Review, 30(2), 217–237. Cloitre, M., Miranda, R., Stovall-McClough, K. C., & Han, H. (2005). Beyond PTSD: Emotion regulation and interpersonal problems as predictors of functional impairment in survivors of childhood abuse. Behavior Therapy, 36(2), 119–124. Dvir, Y., Ford, J. D., Hill, M., & Frazier, J. A. (2014). Childhood maltreatment, emotional dysregulation, and psychiatric comorbidities. Harvard Review of Psychiatry, 22(3), 149–161. Gratz, K. L., & Roemer, L. (2004). Multidimensional assessment of emotion regulation and dysregulation. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 26(1), 41–54. Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of General Psychology, 2(3), 271–299. McLaughlin, K. A., & Lambert, H. K. (2017). Child trauma exposure and psychopathology. Current Opinion in Psychology, 14, 29–34. Özadmaca, K. (2023). Çocukluk çağı travmaları, duygu düzenleme güçlüğü ve psikopatolojik belirtiler arasındaki ilişkinin incelenmesi. DergiPark. Schäfer, J. Ö., Naumann, E., Holmes, E. A., Tuschen-Caffier, B., & Samson, A. C. (2017). Emotion regulation strategies in depressive and anxiety symptoms: A meta-analytic review. Cognitive Therapy and Research, 41(4), 493–515. Uzm. Klinik Psikolog & Uzm.Adli Psikolog                   Psikoterapist        Kadriye Özadmaca Taşyürek             0533 860 00 45       www.psikologevinde.com       info@psikologevinde.com ‎