Meclis'ten Mekke anlaşması onayı! Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında yeni savunma dönemi

TBMM'den Mekke anlaşmasına ilişkin onay geldi! Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında yeni savunma dönemi

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında savunma alanında yeni bir iş birliği dönemini başlatması beklenen Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda kabul edildi.

Anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi için gerçekleştirilen oylamaya 398 milletvekili katıldı. Teklif, 279 kabul oyuna karşılık 119 ret oyuyla Meclis'ten geçti. Oylamada çekimser, boş veya geçersiz oy kullanılmadı.

AK Parti, CHP ve MHP kabul yönünde oy kullanırken İYİ Parti, Yeni Parti, DEM Parti ve Yeni Yol Grubu ret oyu verdi.

Meclis'ten geçen anlaşma, taraf ülkelerin kendi iç hukuklarındaki onay süreçlerini tamamlamasının ardından yürürlüğe girecek.

BİR ÜLKEYE SALDIRI, ÜÇ ÜLKEYE YÖNELİK SALDIRI SAYILACAK
Mekke Anlaşması'nın en dikkat çekici düzenlemelerinden biri, ortak savunma yükümlülüğünü tanımlayan 2. madde oldu.

Bu maddeye göre taraf ülkelerden herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı veya askeri saldırganlık, bütün taraflara yapılmış bir saldırı olarak değerlendirilecek. Saldırıya uğrayan ülkeye, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinde güvence altına alınan meşru müdafaa hakkı çerçevesinde destek sağlanabilecek.

Bu destek yalnızca diplomatik veya siyasi girişimlerle sınırlı kalmayacak. Askeri imkân ve kabiliyetler de dahil olmak üzere mevcut karşılıklı yardım mekanizmalarının devreye sokulması öngörülüyor.

Ancak anlaşma, saldırı gerçekleştiğinde diğer ülkelerin otomatik olarak savaşa dahil olmasını öngörmüyor. Yardımın başlatılabilmesi için öncelikle saldırıya uğrayan ülkenin talepte bulunması gerekiyor. Ardından üç ülkenin yapacağı değerlendirme sonucunda desteğin kapsamı ve niteliği belirlenecek.

Kararların alınmasında oydaşma, yani tarafların ortak mutabakatı esas olacak. Askeri birlik gönderilmesi gibi adımlar ise Türkiye bakımından Anayasa'nın 92. maddesinde yer alan yetki ve usullere uygun şekilde gerçekleştirilecek.

SAVUNMA SANAYİSİNDE ORTAK ÜRETİM VE TEKNOLOJİ HAMLESİ
Anlaşma, askeri savunmanın yanı sıra savunma sanayisinde de kapsamlı bir ortaklık modeli ortaya koyuyor.

Taraf ülkeler arasında ortak savunma projelerinin geliştirilmesi, ileri teknoloji alanlarında araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin yürütülmesi ve savunma sanayisine yönelik nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi hedefleniyor.

Bu kapsamda öne çıkan iş birliği başlıkları şöyle:

Savunma alanında ortak üretim projelerinin hayata geçirilmesi.
İleri teknoloji, Ar-Ge ve inovasyon çalışmalarının birlikte yürütülmesi.
Uzman personel yetiştirilmesi ve teknik bilgi paylaşımı.
Silah, mühimmat, yakıt ve yedek parça tedarikini kapsayan ortak lojistik altyapının oluşturulması.
Böylece üç ülke arasındaki iş birliğinin yalnızca olası kriz ve çatışma dönemlerinde değil, barış zamanında da sürdürülmesi amaçlanıyor.

İTTİFAKIN YÖNETİM MERKEZİ SUUDİ ARABİSTAN OLACAK
Anlaşmayla birlikte ortaklığın yönetim ve koordinasyon yapısı da oluşturulacak. Bu amaçla dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarının yer alacağı Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak.

Dönüşümlü ev sahipliğiyle faaliyet gösterecek komite, yılda en az iki kez toplanacak. Üç ülkenin liderleri ise gerekli görülmesi halinde yılda bir kez bir araya gelebilecek.

İttifakın daimi sekretaryasına Suudi Arabistan ev sahipliği yapacak. Üç yıllık dönemlerle görev yapacak genel sekreterlik makamının ilk sahibi ise Pakistan vatandaşı olacak.

Anlaşma, yeni ülkelerin katılımına da kapıyı kapatmıyor. Ancak üyelik için mevcut üç çekirdek tarafın oydaşması şart koşuluyor. Ayrıca katılmak isteyen ülkelerin egemenlik, bağımsızlık, toprak bütünlüğü ve iç işlerine karışmama gibi uluslararası hukuk ilkelerine bağlı olması gerekiyor.

İSTİHBARAT PAYLAŞIMI VE TERÖRLE MÜCADELEDE İŞ BİRLİĞİ
Mekke Anlaşması'nın 9. ve 13. maddeleri, terörle mücadele ve istihbarat alanındaki ortak çalışmaları düzenliyor.
Taraflar, üzerinde mutabakata varılan güvenli iletişim kanalları aracılığıyla bilgi ve istihbarat paylaşımında bulunabilecek. Paylaşılan gizlilik dereceli belgelerin korunmasında ise 'bilmesi gereken' ilkesi uygulanacak.

Anlaşma kapsamında elde edilen gizli bilgilerin üçüncü ülkelerle veya şirketlerle paylaşılmasına izin verilmeyecek.

İLK 10 YIL AYRILMA HAKKI BULUNMUYOR
Anlaşmanın yürürlük süresi ve tarafların ayrılma koşulları da metinde ayrıntılı şekilde düzenleniyor.

Onay belgelerinin sekretaryaya teslim edilmesiyle yürürlüğe girecek olan anlaşma, süresiz olarak geçerli olacak. Taraf ülkeler, yürürlüğe girmesini takip eden ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek.

On yıllık sürenin tamamlanmasının ardından ise taraflara en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunmak şartıyla anlaşmadan ayrılma hakkı tanınıyor.

TÜRKİYE'NİN BÖLGESEL DİPLOMASİSİNDE YENİ ADIM
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye'nin bölgesel güvenlik ve diplomasi alanındaki iş birliğini Pakistan ve Suudi Arabistan'la daha kurumsal bir zemine taşıma hedefinin önemli adımlarından biri olarak öne çıkıyor.
Ankara, bu ortaklıkla barış diplomasisi alanındaki girişimlerini üç ülke arasında daha koordineli hale getirmeyi amaçlıyor. Savunma, güvenlik, teknoloji ve lojistik alanlarını kapsayan anlaşmanın, taraflar arasındaki stratejik ilişkilerin geleceğinde nasıl bir rol oynayacağı ise uygulama süreciyle birlikte netleşecek.