“Okumayı Seviyorum, Okuluma Gidiyorum” Projesinde “Nöbetçi Muhtar” Dönemi Başlıyor!

Türkiye’de Bir İlk: “Okumayı Seviyorum, Okuluma Gidiyorum” Projesinde “Nöbetçi Muhtar” Dönemi Başlıyor!

İstanbul Ümraniye ilçesinde öğrencinin okula katılımını güçlendirmeyi hedefleyen “Okumayı Seviyorum, Okuluma Gidiyorum” programı, Türkiye’de bir ilk olan “Nöbetçi Muhtar” modeliyle dikkat çekiyor.

Kaymakam Yüksel Çelik talimatıyla başlatılan model ülkede ilk defa uygulanacak

Sosyal hizmetler ve iletişim uzmanı Taner Akkuş tarafından hazırlanan “Ümraniye’de Öğrencilerin Okula Katılımını Güçlendirmeye Yönelik Önleyici Tedbirler ve Takip Konseyi Eylem Şeması”, İlçe Kaymakamı Yüksel Çelik’in oluru ve talimatıyla uygulamaya alındı. Plan; 3 gün ve üzeri okula gitmeyen öğrencilerin “sıfır sızma” prensibiyle takip edilmesini, risk altındaki çocukların okula geri kazandırılmasını ve yasadışı yapılara karşı disiplin ve kurumlar arası koordinasyonu güçlendirecek.

Nöbetçi Muhtar Sistemi Neden Türkiye’de Bir İlk?

Türkiye’de mahalle muhtarı genellikle idari ve sosyal hizmetlerde görev alırken, öğrencinin okula katılımını güçlendirmeye yönelik sürekli ve sistematik bir nöbet uygulaması daha önce bu kapsamda hayata geçirilmemişti. Ümraniye modelinde ise 35 mahalle muhtarı, dönüşümlü olarak her gün bir muhtar olmak üzere kriz masasında nöbet tutacak. Bu muhtarlar, kaymakamlık temsilcisi yetkisiyle saha iletişimini, WhatsApp hattını ve mobil ekiplerin yönlendirilmesini yönetecek.

Nöbetçi Muhtar sistemi, mahalle düzeyindeki bilgi akışını kesintisiz hale getirirken okul, aile ve kamu kurumları arasındaki boşlukları kapatmayı amaçlıyor. Böylece “Okumayı seviyorum, okuluma gidiyorum” sloganı yalnızca bir çağrı olmaktan çıkarak sahada uygulanabilir bir mekanizmaya dönüşüyor.

Ümraniye’de Öğrencinin Okula Katılımını Güçlendirmek Neden Önemli?

Milli Eğitim Bakanlığı’nın e-Okul verilerine göre, özellikle büyükşehir ilçelerinde okula düzenli gitmeyen öğrenci sayısı, çocukların eğitim hakkını doğrudan etkiliyor. Ümraniye gibi yoğun nüfuslu ve sosyoekonomik çeşitliliğin yüksek olduğu bölgelerde bu durum, yalnızca akademik başarıyı değil; çocuk işçiliği, suça sürüklenme riski ve gayriresmî eğitim yapılarına yönelme gibi daha derin sosyal riskleri de beraberinde getiriyor.

Roman Vatandaşların Yoğun Yaşadığı Mahallelerde Yakın Takip

İlçede özellikle Roman vatandaşların yoğun olarak yaşadığı mahalleler başta olmak üzere, farklı toplumsal kesimlerden gelen ailelerin çocuklarının okula katılımı yakından izlenecek. Uzmanlar, 3 gün ve üzeri kesintisiz olarak okula gitmeyen öğrencilerin erken uyarı sinyali olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Bu noktada hazırlanan eylem planı, tespitten müdahaleye kadar tüm süreci tek bir koordinasyon şeması altında topluyor. Planın temel sloganı ise net ve kararlı: “Okumayı seviyorum, okuluma gidiyorum.”

Konseyin Yapısı: RAM Çatı Kurum, Nöbetçi Muhtar ve İki Kanatlı Model

Yazı İşleri Müdürü Ali Gencer’in takibindeki eylem şeması, hiyerarşik ve işlevsel bir organizasyon yapısına dayanıyor. En üstte Ümraniye Kaymakamlığı makamı yer alırken, operasyonel çatı kurum olarak Ümraniye Rehberlik ve Araştırma Merkezi (RAM) konumlandırılıyor. RAM; e-Okul verilerinin anlık takibi, kriz masası koordinasyonu ve Kaymakam Yüksel Çelik’e sunulacak haftalık raporların hazırlanmasından sorumlu. Ayrıca aylık makam toplantılarıyla sürecin üst düzeyde izlenmesi hedefleniyor.

Nöbetçi Muhtar: Kaymakamlık Temsilcisi Olarak Sahadaki Göz

RAM’in hemen altında “Nöbetçi Muhtar” katmanı bulunuyor. Bu katman, projenin en özgün ve yenilikçi unsuru olarak öne çıkıyor. Her gün bir muhtar, kriz masasında kaymakamlık adına görev yaparak mahalle ile merkez arasındaki köprüyü kuruyor. Böylece hem yerel bilgi hızlıca merkeze ulaşıyor hem de müdahale ekipleri doğru adrese, doğru zamanda yönlendiriliyor.

Sağ ve Sol Kanat: Sosyal Destek ile Güvenlik Önlemleri Bir Arada

Konsey iki ana kola ayrılıyor:

• Sağ Kanat (Sosyal, Manevi ve İnceleme Odaklı): İlçe Sosyal Hizmetler Müdürlüğü ana sorumlu olarak SED yardımları, hane ziyaretleri ve rehberlik süreçlerini yürütüyor. İlçe Müftülüğü özel inceleme birimi; resmi Diyanet kursları dışındaki kaçak ve merdiven altı Kur’an kursları ile oluşum/cemaat dernekleri bünyesindeki yapıların tespitini üstleniyor. Sosyal hizmet uzmanları risk altındaki çocukları yerinde incelerken, okul yönetimleri ve rehberlik servisleri 3. günden itibaren sistem uyarısı üretiyor.
• Sol Kanat (Güvenlik, Saha Denetimi ve Önleme Odaklı): Ümraniye Belediyesi Kadın ve Aile Müdürlüğü saha denetimlerini koordine ediyor. İlçe Emniyet Müdürlüğü Çocuk Büro; suça sürüklenme riski, okul çevresi güvenliği ve gayriresmî eğitim alanlarının hukuki incelemesini yapıyor. Zabıta ekipleri ders saatlerinde internet kafeleri, oyun salonlarını ve ruhsatsız mekânları denetlerken, belediye kültür birimleri uyum sorunu yaşayan öğrenciler için rehabilitasyon ve yetenek yönlendirme çalışmaları yürütüyor.

Sıfır Sızma Müdahale Akışı: 4 Adımda Erken Destek

Planın en kritik bölümü, 3 gün üst üste okula gitmeyen öğrenci veya ihbar durumunda devreye giren “sıfır sızma” müdahale şemasıdır. Süreç dört aşamada ilerliyor:

1. Bildirim ve Uyarı: Okul yönetimi veya rehberlik servisi, e-Okul verisini kriz masasına aktarıyor. Vatandaş veya muhtar ihbarı da aynı kanaldan değerlendiriliyor.
2. Kriz Masası ve Sevk: Nöbetçi muhtar, ilgili mahalle muhtarı ve okulla derhal iletişime geçiyor; sosyal hizmet uzmanı, polis/zabıta ve RAM uzmanından oluşan mobil ekip adrese yönlendiriliyor.
3. Saha İncelemesi: Hane ziyaretinde iki ana risk kategorisi araştırılıyor — çocuğun Diyanet dışı kaçak kursa gönderilmesi veya ekonomik nedenlerle merdiven altı işletmede çalıştırılması.
4. Bütünleşik Müdahale: Kaçak yapılar için Müftülük ve Emniyet idari/adli süreci başlatırken, yoksulluk tespitinde SED yardımı ve rehberlikle öğrenci okula geri kazandırılıyor.

Mobil Ekipler ve Haftalık Raporlama ile Süreklilik

İki profesyonel mobil ekip, günde iki mahalle tarayarak 35 mahalleyi bir ayda rutin olarak dolaşacak. Sahada çözülen vakalar sisteme işlenirken, uzmanlar kendi kurumlarına, Konsey ise toplu haftalık raporu Kaymakam Yüksel Çelik’e sunacak. Aylık makam toplantılarıyla sürecin üst düzeyde izlenmesi sağlanacak.

Eğitim Hakkı ve “Okumayı Seviyorum, Okuluma Gidiyorum” Vizyonu

Uzmanlar, bu modelin yalnızca okula düzenli gitmeyen öğrenci sayısını azaltmayı değil; aynı zamanda çocuk işçiliği, kayıt dışı eğitim ve zorunlu eğitim ihlallerine karşı kalıcı bir koruma kalkanı oluşturmayı amaçladığını belirtiyor. Plan; Diyanet denetimi dışındaki yapıların anında tespit edilip cezai işleme tabi tutulmasını ve öğrencilerin okula katılımının mülki idare yetkisiyle güçlendirilmesini öngörüyor.

Taner Akkuş’un hazırladığı eylem şeması, kurumlar arası koordinasyonu merkeze alan, mahalle ölçeğinde uygulanabilir ve raporlanabilir bir çerçeve sunuyor. Türkiye’de bir ilk olan Nöbetçi Muhtar sistemiyle desteklenen “Okumayı seviyorum, okuluma gidiyorum” programı; Kaymakam Yüksel Çelik’in talimatıyla uygulamaya geçtikten sonra Ümraniye’de öğrencilerin okula katılımını güçlendirmeyi ve eğitim hakkını kalıcı biçimde desteklemeyi hedefliyor.