WASHINGTON’DA PERDE ARKASI HAREKETLİ: ABD–İRAN GERİLİMİ KONTROLLÜ BİR SATRANCA DÖNÜŞTÜ

ABD ile İran arasındaki tansiyon yeniden kritik seviyeye yaklaşırken, Washington’da kapalı kapılar ardında konuşulanlar kamuoyuna yansıyan resmî açıklamalardan çok daha sert bir tabloya işaret ediyor.

Okan Çetindağ yazdı: Özellikle Donald Trump’a yakın çevrelerden sızan değerlendirmeler, bölgede bilinçli şekilde yükseltilen bir baskı stratejisinin devrede olduğunu ortaya koyuyor. UÇAK GEMİLERİ MESAJ TAŞIYOR ABD donanmasına ait uçak gemileri ve savaş unsurlarının Orta Doğu’ya yönlendirilmesi Washington tarafından “olağan askeri faaliyet” olarak tanımlansa da, kulislerde bu hamlenin net bir diplomatik mesaj taşıdığı konuşuluyor. Trump’a yakın isimlere göre bu yığınak, İran’a verilen açık bir uyarı niteliğinde: “Masaya gelmezsen, sahada konuşuruz.” Pentagon’un bölgeye konuşlandırdığı ilave hava savunma sistemleri ve savaş uçakları ise yalnızca savunma amaçlı değil; gerektiğinde sınırlı ve nokta operasyonlara hazır bir güç gösterisi olarak değerlendiriliyor. HEDEF REJİM DEĞİL, STRATEJİK GERİ ADIM Trump çevresinde hâkim olan yaklaşım, İran’da rejim değişikliğinden ziyade zorunlu bir stratejik geri çekilmenin hedeflendiği yönünde. Washington kulislerinde bu yaklaşım “kontrollü teslimiyet” olarak adlandırılıyor. Bu çerçevede ABD’nin beklentileri net:     •    Nükleer programın kalıcı şekilde sınırlandırılması     •    İran’ın bölgedeki vekil güçlerinin etkisizleştirilmesi     •    Balistik füze kapasitesinin pazarlık masasına taşınması Trump’a yakın kaynaklar, İran’ın hem ekonomik hem de toplumsal açıdan son yılların en kırılgan döneminde olduğunu ve bu durumun Washington açısından ciddi bir koz olarak görüldüğünü vurguluyor. TAHRAN’DA ÇATLAK DERİNLEŞİYOR İran’da artan enflasyon, döviz krizi ve uzun süredir bastırılmaya çalışılan toplumsal huzursuzluk, yönetimi olağanüstü tedbirler almaya zorluyor. Kulis bilgilerine göre Tahran yönetimi:     •    Güvenlik yetkilerini genişletti     •    Ekonomiyi sert denetim altına aldı     •    Ordu ve güvenlik birimlerini yüksek alarm seviyesine geçirdi Washington’da ise bu tablo, “baskıyı artır ama savaşı başlatma” anlayışını güçlendiren bir veri olarak okunuyor. GÖRÜNMEYEN DİPLOMASİ DEVREDE Trump’ın kamuoyuna dönük “İran anlaşma arıyor” yönündeki açıklamaları, kulislere göre tamamen temelsiz değil. Washington’da konuşulanlara göre:     •    Umman ve Katar üzerinden dolaylı temaslar sürüyor     •    İran, doğrudan değil aracılar yoluyla nabız yokluyor     •    ABD, müzakere halinde yaptırımların bir bölümünü pazarlık unsuru olarak kullanmaya hazır Ancak Trump çevresinde altı çizilen temel nokta şu: Bu kez masanın kurallarını Washington belirleyecek. ASKERÎ SEÇENEK MASADA, AMA SINIRLI Trump cephesinde geniş çaplı bir savaş senaryosu istenmiyor. Bunun yerine:     •    Hedefi net, sınırlı askeri hamleler     •    Karar alıcı çekirdeğe dolaylı baskı     •    Ekonomik ve psikolojik kuşatma seçenekleri üzerinde duruluyor. Bölgedeki ABD donanma varlığı da bu stratejinin caydırıcı ayağı olarak görülüyor. SON TABLO: GERİLİM TESADÜF DEĞİL Washington kulislerine göre ABD–İran hattındaki bu tırmanış bir kazanın sonucu değil; bilinçli şekilde kurgulanmış bir planın parçası. Trump ve ekibi, İran’ı:     •    Savaşmadan geri adım atmaya     •    Müzakere masasına zayıf oturmaya     •    Bölgesel etkisini daraltmaya zorlamayı hedefliyor. Tahran içinse zaman giderek daralıyor. Ekonomik baskı ve iç gerilim, İran’ı ya riskli bir meydan okumaya ya da ağır şartlar içeren bir uzlaşmaya sürüklüyor. Önümüzdeki haftalar, Orta Doğu’da ya sert bir anlaşmanın ya da kontrollü bir çatışma sürecinin şekillenebileceği kritik bir döneme işaret ediyor.