Suça Sürüklenen Çocuklar Üzerinde Ailenin Rolü

Suça Sürüklenen Çocuklar Üzerinde Ailenin Rolü ile ilgili Zeynep Merçan yazdı!

Suça Sürüklenen Çocuklar Üzerinde Ailenin Rolü İnsan hayatının en kırılgan, en savunmasız ve aynı zamanda en biçimlenebilir dönemi olan çocukluk, yalnızca biyolojik büyümenin değil; karakterin, vicdanın, aidiyet duygusunun ve toplumsal kimliğin inşa edildiği derin bir ruhsal oluşum sürecidir ve tam da bu nedenle bir çocuğun gelecekte nasıl bir birey hâline geleceğini anlamak için çoğu zaman onun yaşadığı eve, duyduğu seslere, maruz kaldığı sessizliklere ve gözlerinin içine nasıl bakıldığına dikkat etmek gerekir. Çünkü çocuk, dünyayı önce ailesinin yüzünde tanır ve hayatın güvenilir olup olmadığına ilk kez ailesinin davranışları aracılığıyla karar verir. Suça sürüklenen çocuklar meselesi, yalnızca hukuki sınırlar içinde değerlendirilemeyecek kadar karmaşık, yalnızca bireysel iradeyle açıklanamayacak kadar derin ve yalnızca toplumsal düzen bozukluğu olarak görülemeyecek kadar insani bir meseledir; zira bir çocuğun suça yönelmesi çoğu zaman anlık bir tercihin değil, uzun süre biriken duygusal ihmalin, sevgisizliğin, değersizlik hissinin, ekonomik yetersizliklerin, kırılmış aile bağlarının ve anlaşılmama duygusunun sessiz fakat yıkıcı sonucudur. Aile, çocuğun ilk okulu olduğu kadar aynı zamanda ilk sığınağıdır; çocuk konuşmayı, güvenmeyi, korkmayı, öfkelenmeyi, sevilmeyi ve hatta kendisini değerli hissedip hissetmemeyi aile ortamında öğrenir ve bu nedenle aile içerisindeki sağlıklı ya da sağlıksız her ilişki biçimi, çocuğun ilerleyen yaşlardaki davranış örüntülerini doğrudan etkileyen görünmez bir temel oluşturur; çünkü sevgiyle büyüyen bir çocuk ile sürekli aşağılanan, şiddete tanıklık eden ya da yok sayılan bir çocuğun hayata bakışı aynı olmayacaktır. Özellikle aile içi iletişimin kopuk olduğu, ebeveynlerin çocukla duygusal bağ kuramadığı, sevginin koşullara bağlandığı ve çocuğun yalnızca hata yaptığında fark edildiği aile yapılarında çocuk, zamanla kendisini değersiz hissetmeye başlamakta; bu değersizlik hissi ise çoğu zaman öfkeye, saldırganlığa, aidiyet arayışına ve yanlış çevrelere yönelmeye zemin hazırlamaktadır, çünkü insan ruhu anlaşılmak ister ve çocuk, ailesinde bulamadığı ilgiyi çoğu zaman dışarıda, bazen de suç gruplarının sunduğu sahte kabul duygusunda aramaktadır. Ekonomik yoksulluk da çocukların suça sürüklenmesinde önemli etkenlerden biridir; ancak burada asıl yıkıcı olan yalnızca maddi eksiklik değil, o eksikliğin beraberinde getirdiği umutsuzluk, sosyal dışlanma ve gelecek kaygısıdır, çünkü sürekli yokluk içinde büyüyen, temel ihtiyaçları karşılanmayan ve toplum içinde kendisini eksik hisseden bir çocuk, zamanla kuralları değil hayatta kalmayı önceleyen bir düşünce biçimine sürüklenebilmekte ve bu durum suç davranışını bir tercih olmaktan çok bir çıkış yolu hâline getirebilmektedir. Parçalanmış aile yapıları, ebeveyn kaybı, boşanma süreçlerinde çocuğun duygusal olarak ihmal edilmesi ya da sürekli çatışma ortamına maruz kalması da çocuk ruhunda derin yaralar bırakmaktadır; çünkü çocuk için aile yalnızca aynı evde yaşayan bireylerden oluşan bir topluluk değil, aynı zamanda güven duygusunun somut karşılığıdır ve bu güven duygusu sarsıldığında çocuk, dünyayı tehditkâr bir yer olarak algılamaya başlayabilmektedir. Bunun yanında aile içi şiddet, çocuk suçluluğu açısından en tehlikeli etkenlerden biri olarak görülmektedir; çünkü şiddetin normalleştiği evlerde büyüyen çocuk, sorun çözme yöntemi olarak iletişimi değil gücü öğrenmekte, öfkesini kontrol etmek yerine saldırganlığı içselleştirmekte ve zamanla kendisini korumanın yolunu sertleşmekte bulmaktadır; oysa çocukların ihtiyacı korku değil güven, baskı değil anlayış, cezalandırma değil rehberliktir. Ailenin eğitim düzeyi ve çocukla kurduğu bilinçli iletişim de son derece önemlidir; çünkü çocuğunu dinleyen, duygularını önemseyen, sınır koyarken sevgi bağını koruyan aileler, çocukların hem özgüven gelişimine katkı sağlamakta hem de onları riskli davranışlardan uzak tutmaktadır; buna karşılık ilgisiz ya da aşırı baskıcı ebeveyn tutumları, çocukların ya tamamen içe kapanmasına ya da otoriteye karşı saldırgan tavırlar geliştirmesine neden olabilmektedir. Modern yaşamın hızla değişen yapısı içerisinde aile bağlarının zayıflaması, dijital yalnızlık, ebeveynlerin yoğun çalışma hayatı nedeniyle çocuklara yeterince zaman ayıramaması ve çocukların duygusal ihtiyaçlarının göz ardı edilmesi de günümüzde çocukların suça sürüklenme riskini artıran unsurlar arasında yer almaktadır; çünkü fiziksel olarak aynı evde bulunmak, her zaman gerçek bir aile bağı kurulduğu anlamına gelmemektedir. Bu nedenle suça sürüklenen çocuklara yalnızca “suç işlemiş bireyler” olarak bakmak hem eksik hem de vicdani açıdan yetersiz bir yaklaşım olacaktır; çünkü çoğu zaman o çocukların hikâyelerinde görülmeyen bir yalnızlık, duyulmayan bir yardım çığlığı ve fark edilmeyen bir sevgi açlığı bulunmaktadır. Toplumun görevi yalnızca suçu cezalandırmak değil, suçu doğuran koşulları anlamaya çalışmak ve özellikle çocukları yeniden hayata kazandıracak insani yollar geliştirmektir. Sonuç olarak aile, bir çocuğun karakterinin şekillendiği ilk ve en güçlü yapı taşıdır; sevgi, ilgi, güven ve sağlıklı iletişimle kurulan aile ortamları çocukları hayata bağlayan görünmez köprüler oluştururken, ihmalin, şiddetin ve sevgisizliğin hâkim olduğu aile yapıları çocukları karanlığa sürükleyebilmektedir.  Bu nedenle çocuk suçluluğunu önlemenin en etkili yolu yalnızca hukuk sistemlerini güçlendirmek değil, aynı zamanda aileyi destekleyen sosyal politikalar geliştirmek, ebeveyn eğitimlerini yaygınlaştırmak ve her çocuğun kendisini değerli hissedebileceği güvenli yaşam alanları oluşturmaktır; çünkü korunmuş bir çocuk yalnızca kendi geleceğini değil, toplumun geleceğini de kurtarır. Mustafa Kemal Atatürk çocuk, aile, eğitim ve gelecek üzerine söylediği sözlerle toplumun temelinin çocukların yetiştirilme biçimi olduğuna sıkça vurgu yapmıştır. “Çocuklar geleceğimizin güvencesi, yaşama sevincimizdir.” “Küçük hanımlar, küçük beyler! Sizler hepiniz geleceğin bir gülü, yıldızı ve ikbal ışığısınız.” Bu sözler, çocukların yalnızca bireysel değil toplumsal bir emanet olduğunu; aile, eğitim ve toplumun birlikte hareket ederek çocukları koruması gerektiğini anlatır. Özellikle eğitim ve sevgi eksikliğinin çocukları karanlığa sürükleyebileceği düşüncesi, Atatürk’ün çağdaş ve bilinçli toplum anlayışıyla doğrudan ilişkilidir. Okuduğunuz için teşekkür ederim.