Harry Potter Nesli mi Geliyor?”

Harry Potter Özentili Bir Nesil mi Geliyor?”

Harry Potter Nesli mi Geliyor?” Sosyal medyayla büyüyen çocuklar ve yükselen yaş yasakları Okan ÇETİNDAĞ | İstanbul  Bir zamanlar gözlük, sınıflarda birkaç öğrencinin kullandığı bir detaydı. Bugün ise neredeyse her sırada bir gözlük var. Eğitimciler esprili bir dille bu tabloyu “Harry Potter nesli” olarak tanımlasa da uzmanlara göre mesele göründüğünden daha ciddi. Artan ekran süresi, erken yaşta sosyal medya kullanımı ve internet bağımlılığı; çocukların hem ruh sağlığını hem de görme sağlığını etkiliyor. Dünya genelinde ise hükümetler yaş sınırlarını yeniden belirlemeye başladı. Dünya yaş sınırını yükseltiyor Son yıllarda birçok ülke sosyal medya kullanım yaşını artırmaya veya ebeveyn onayına bağlamaya yönelik düzenlemeler yaptı. Fransa, 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını ebeveyn iznine bağladı. Platformlara yaş doğrulama yükümlülüğü getirildi. Hedef; siber zorbalık ve psikolojik baskıyı azaltmak. Çin, 18 yaş altındaki kullanıcılar için gece erişim kısıtlaması ve günlük süre sınırı uyguluyor. Oyun platformlarında haftalık zaman kotası bulunuyor. Devlet kontrollü sistemle ekran süresi doğrudan denetleniyor. Avustralya’da 16 yaş altına sosyal medya yasağı getirilmesini öngören taslak düzenleme kamuoyunda tartışılıyor. Özellikle gençlerde artan depresyon ve çevrimiçi zorbalık vakaları bu adımı hızlandırdı. Amerika Birleşik Devletleri’nde genel referans yaşı 13. Ancak bazı eyaletlerde 14–16 yaş arası için ebeveyn izni ve kimlik doğrulama şartı getiren yeni tasarılar gündemde. Birleşik Krallık’ta ise 13 yaş altına yönelik veri koruma düzenlemeleri sıkılaştırıldı ve platformlara çocuk güvenliği sorumlulukları genişletildi. Uzmanlara göre önümüzdeki birkaç yıl içinde 15–16 yaş altına yönelik daha sert sınırlamaların gündeme gelmesi bekleniyor. Gözlük sayısı artıyor, ekran süresi uzuyor Göz hastalıkları uzmanları, son yıllarda ilkokul çağındaki çocuklarda miyop oranında belirgin artış yaşandığını belirtiyor. Temel nedenler şöyle sıralanıyor:     •    Günlük ekran süresinin 6–8 saate kadar çıkması     •    Açık havada geçirilen sürenin azalması     •    Sürekli mavi ışığa maruz kalma Psikologlar ise internet ve telefon bağımlılığının artık davranışsal bağımlılık kategorisinde değerlendirildiğini ifade ediyor. Telefonsuz kalınca huzursuzluk, sürekli bildirim kontrolü ve ders sırasında dikkat kaybı en sık görülen belirtiler arasında. Türkiye’de yeni düzenleme hazırlığı Türkiye’de doğrudan bir sosyal medya yaş yasağı bulunmuyor. Ancak eğitim ve aile politikaları alanında yeni bir düzenleme hazırlığı olduğu belirtiliyor. Edinilen bilgilere göre taslak çalışmalarda şu başlıklar öne çıkıyor:     •    13 yaş altına sosyal medya erişiminin sınırlandırılması     •    15 yaş altına ebeveyn onayı şartı     •    Okullarda ders saatlerinde telefon kullanımının net biçimde yasaklanması     •    Platformlara zorunlu yaş doğrulama sistemi getirilmesi Eğitim çevreleri, düzenlemenin önümüzdeki yasama döneminde Meclis gündemine gelebileceğini ifade ediyor. ⸻ Yasak yeterli mi? Uzmanlara göre tek başına yasak çözüm değil. Dijital okuryazarlık eğitiminin artırılması, ailelerin bilinçlendirilmesi ve çocukların açık hava aktivitelerine yönlendirilmesi gerekiyor. Ancak tablo net: Dünya sosyal medyada yaş sınırını yükseltirken, ekran süresi düşmüyor. Ve soru büyüyor: Çocuklar bilgi çağında mı büyüyor, yoksa algoritmaların içinde mi?