2050 Enerji Düzeni: Ortadoğu’da Yeni Perde

İsrail’in İran’a yönelik hamlesi ve Amerika’nın açık desteği, yüzeyde askeri bir gerilim gibi görünüyor. Oysa sahada yaşananlar, klasik bir bölgesel çatışmadan çok daha fazlasını işaret ediyor.

2050 Enerji Düzeni: Ortadoğu’da Yeni Perde Okan ÇETİNDAĞ: Bu gelişmeler, 2050’ye giden enerji düzeninin erken safhaları olarak okunmalı. Bugün mesele yalnızca Tahran ile Tel Aviv arasındaki bir hesaplaşma değil. Washington’un doğrudan sahadaki varlığı; Körfez güvenliği, Hürmüz Boğazı’nın kontrolü ve Doğu Akdeniz enerji hattıyla birlikte değerlendirildiğinde daha büyük bir resim ortaya çıkıyor. Son yirmi yılda Afganistan, Irak, Suriye ve Libya müdahaleleri “güvenlik” söylemiyle sunuldu. Ancak sonuçta değişen sadece rejimler olmadı; enerji geçiş yolları, askeri üs haritaları ve jeostratejik dengeler yeniden çizildi. Bugün devreye giren model daha sofistike, daha uzun vadeli ve daha sistematik. Enerji: Yeni Çağın Stratejik Silahı 2050’ye giderken petrol, doğal gaz, LNG ve nükleer kapasite artık sadece ekonomik araç değil. Enerji; diplomatik baskı unsuru, siyasi kaldıraç ve küresel pazarlık kartıdır. Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak küçük bir gerilim bile küresel piyasaları altüst edebilecek güçtedir. Bu nedenle İran’a yönelik her hamle, sadece askeri değil; küresel arz güvenliğine dönük bir mesajdır. İklim Krizi ve Yeni Jeopolitik Alanlar Kuzey Kutbu’nda eriyen buzullar yeni enerji rezervleri ve ticaret koridorları demek. Ancak aynı zamanda su krizleri, göç dalgaları ve yeni bölgesel rekabetler anlamına geliyor. Büyük güçler bu belirsizlik çağında enerjiye erişimi garanti altına almak için kritik coğrafyalarda kalıcı varlık inşa ediyor. Ortadoğu bu yüzden vazgeçilmez bir merkez. Çünkü burada rezerv var. Geçiş koridoru var. Ve küresel dengeyi etkileyen bir coğrafi üstünlük var. Büyük Satranç İsrail’in hamlesi, Amerika’nın desteği ve İran’ın vereceği karşılık; üç ülke arasındaki bir mesele değil. Çin’in artan enerji ihtiyacı, Rusya’nın bölgesel pozisyonu ve Avrupa’nın arz güvenliği bu denklemin doğrudan parçaları. Bu artık bir sıcak çatışma senaryosundan öte; 2050 enerji oyunlarının sahaya inmesidir. Türkiye Ne Yapmalı? Türkiye açısından tablo nettir. Bu büyük satrançta edilgen bir aktör olmak seçenek değildir. Denge kuran, diplomatik ağırlık koyan, enerji geçiş hatlarında söz sahibi olan ve kendi arz güvenliğini güçlendiren bir strateji zorunluluktur. Enerji çağında taraf olmak değil; oyun kurucu olmak kazandırır.