Türkiye'de yargı sisteminin daha hızlı, etkin ve verimli işlemesini hedefleyen kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunuldu. AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu tarafından açıklanan ve toplam 30 maddeden oluşan düzenleme; noterlik işlemleri, idari yargı, icra süreçleri, bilirkişilik uygulamaları, miras hukukuna ilişkin hükümler ve dijital verilerin korunması gibi birçok alanda önemli değişiklikler içeriyor.

12. Yargı Paketi Meclis'e Sunuldu: Noterlikten Miras Hukukuna, İcra Takibinden Dijital Verilere Kadar Kapsamlı Düzenlemeler Yargı süreçlerinin hızlandırılması, vatandaşların adalete erişiminin kolaylaştırılması ve kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasının amaçlandığı pakette, özellikle noterlik işlemlerindeki mali yüklerin azaltılması ve mirasçılara yönelik yeni hakların tanınması dikkat çekiyor. Yargılamaların Hızlandırılması Hedefleniyor Kanun teklifinin temel hedeflerinden biri, mahkemelerdeki iş yükünü azaltmak ve davaların makul süre içerisinde sonuçlandırılmasını sağlamak olarak öne çıkıyor. Bu kapsamda duruşmalar arasındaki sürelerin üç ayla sınırlandırılması planlanıyor. Ayrıca idari yargıda tek hakim tarafından karara bağlanabilecek davaların kapsamı genişletiliyor. Böylece daha az karmaşık dosyaların daha hızlı sonuçlandırılması amaçlanıyor. Teklifte ayrıca e-Duruşma uygulamasının kapsamının genişletilmesi de yer alıyor. Avukatlar, belirli ön inceleme duruşmalarına SEGBİS sistemi üzerinden sesli ve görüntülü olarak katılabilecek. Bu uygulamanın hem zaman hem de maliyet açısından önemli kolaylık sağlaması bekleniyor. Noterlik İşlemlerinde Ücret Alınmayacak Paketin dikkat çeken düzenlemelerinden biri de noterlik işlemlerine ilişkin oldu. Yeni düzenlemeye göre mahkemeler veya cumhuriyet başsavcılıkları tarafından noterlik evraklarının asılları talep edildiğinde, noterler belgelerin aslına uygun örneğini kendi arşivlerinde saklayarak orijinal evrakı ilgili kuruma gönderebilecek. Bunun yanında noterlik belgelerinin onaylı örneklerinin talep edilmesi halinde evraklar elektronik ortamda taranarak güvenli elektronik imza ile ilgili kurumlara iletilecek. Bu işlemler sırasında vatandaşlardan herhangi bir vergi, harç veya değerli kağıt bedeli alınmayacak. Böylece hem işlemler hızlanacak hem de vatandaşların mali yükü azaltılmış olacak. İcra Takibinde Yeni Dönem Başlıyor Teklifte kamu alacaklarının tahsiline ilişkin önemli değişiklikler de yer alıyor. Buna göre idare aleyhine hükmedilen para alacakları, vekalet ücretleri ve yargılama giderleri için doğrudan icra takibi başlatılması uygulaması sona erecek. Vatandaşlar öncelikle ilgili idareye yazılı başvuruda bulunacak ve ödeme yapılacak banka hesap bilgilerini bildirecek. İdareye tanınan bir aylık süre içerisinde ödeme yapılmazsa icra takibi yoluna gidilebilecek. Düzenlemenin, kamu kurumları ile vatandaşlar arasında yaşanan gereksiz icra süreçlerini azaltması ve kamu kaynaklarının daha etkin kullanılmasını sağlaması amaçlanıyor. Mirasçılara Öncelikli Satış Hakkı Tanınıyor Yargı Paketi'nin en dikkat çekici maddelerinden biri de miras hukukuna ilişkin düzenleme oldu. Ortaklığın giderilmesi davalarında sıkça yaşanan sorunların önüne geçmek amacıyla, miras yoluyla intikal eden taşınmazların satışında yeni bir sistem getiriliyor. Buna göre satış sürecindeki ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Böylece aileye ait taşınmazların üçüncü kişilere geçmeden önce aile bireyleri arasında kalması teşvik edilecek. Düzenlemenin aile bağlarının korunmasına ve miras nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların azaltılmasına katkı sağlaması bekleniyor. İdari Yargıda Tek Hakim Uygulaması Genişletiliyor Kanun teklifi kapsamında idare mahkemelerinde tek hakim tarafından görülebilecek davaların kapsamı da genişletiliyor. 2026 yılı itibarıyla değeri 486 bin Türk lirasını geçmeyen iptal ve tam yargı davalarının yanı sıra öğrenciler ve kamu görevlileriyle ilgili belirli uyuşmazlıklar da tek hakim tarafından karara bağlanabilecek. Bu düzenleme sayesinde mahkemelerin iş yükünün azaltılması ve karar süreçlerinin hızlandırılması hedefleniyor. Hak Arama Hürriyetini Güçlendirecek Adımlar Teklifte vatandaşların hak arama özgürlüğünü güçlendirmeye yönelik düzenlemeler de bulunuyor. Bölge idare mahkemelerine, ilk derece mahkemelerinin kararlarında yalnızca gerekçe hatası bulunması halinde kararı tamamen kaldırmak yerine gerekçeyi düzelterek dosyayı sonuçlandırma yetkisi veriliyor. Ayrıca bölge idare mahkemelerinin ilk kez esastan verdiği bazı kararlar için Danıştay'a temyiz yolu daha açık hale getiriliyor. Bu değişikliklerin, yargı süreçlerini kısaltırken vatandaşların yargısal denetim hakkını koruyacağı belirtiliyor. Adli Tıp Kurumu'nun Kapasitesi Güçlendirilecek Paket kapsamında Adli Tıp Kurumu ile ilgili önemli düzenlemeler de yer alıyor. İhtisas kurulu başkanları ve üyeleri için uzmanlık veya doktora şartı açık şekilde kanunda düzenleniyor. Ayrıca kurul başkanlıkları ve grup başkanlıklarında görev süreleri dört yıl ile sınırlandırılıyor. Bu değişikliklerin kurumun bilimsel kapasitesini artırması ve daha öngörülebilir bir yönetim yapısı oluşturması amaçlanıyor. Bilirkişilik Uygulamasında Yeni Kurallar Teklifte bilirkişilik uygulamalarına ilişkin önemli hükümler de bulunuyor. Hakim ve savcıların kendi hukuk bilgileriyle çözebileceği konularda bilirkişiye başvurulması disiplin yaptırımı kapsamına alınacak. Bu düzenleme ile bilirkişilerin yalnızca teknik veya özel uzmanlık gerektiren konularda görev alması sağlanacak. Yetkililer, bu sayede davaların gereksiz yere uzamasının önüne geçileceğini ifade ediyor. Vesayet Altındaki Mallar Elektronik Ortamda Satılacak Yargı Paketi, vesayet altındaki kişilere ait taşınır ve taşınmaz malların satış süreçlerini de değiştiriyor. Yeni sisteme göre satış işlemleri UYAP Entegre Elektronik Satış Portalı üzerinden gerçekleştirilebilecek. Böylece daha geniş katılım sağlanarak malların gerçek değerine daha yakın bedellerle satılması hedefleniyor. Dijital Veriler ve Genetik İncelemeler İçin Yasal Güvence Teklif kapsamında dijital verilerin korunmasına yönelik önemli düzenlemeler de yer alıyor. Ceza muhakemesi kapsamında elde edilen dijital materyallerin, bilgisayar verilerinin ve moleküler genetik inceleme sonuçlarının nasıl saklanacağı, ne zaman imha edileceği ve hangi koşullarda kullanılabileceği açık şekilde düzenleniyor. Bu değişikliklerin, kişisel verilerin korunması ve temel hakların güvence altına alınması açısından önemli olduğu değerlendiriliyor. İstinaf ve Temyiz Süreçlerinde Yeni Düzenleme Anayasal haklar doğrultusunda yapılan değişikliklerden biri de istinaf kararlarına yönelik oldu. İstinaf mahkemelerinin ilk derece kararını kaldırarak yeniden hüküm kurduğu bazı dosyalarda, belirli parasal sınırların aşılması halinde temyiz yolu açık olacak. Bu düzenleme ile vatandaşların üst mahkeme denetiminden yararlanma imkanının güçlendirilmesi hedefleniyor. Belirsiz Alacak Davası Uygulaması Kaldırılıyor Teklifte yer alan önemli düzenlemelerden biri de uzun süredir hukuk çevrelerinde tartışılan belirsiz alacak davası uygulamasının kaldırılması oldu. Yeni sistemde vatandaşlar kısmi dava açtıktan sonra tahkikat aşamasının sonuna kadar alacaklarının kalan kısmını ayrıca talep edebilecek. Böylece hem uygulamadaki karmaşanın azaltılması hem de hak kayıplarının önlenmesi amaçlanıyor. AK Parti tarafından Meclis'e sunulan ve toplam 29 madde ile 1 geçici maddeden oluşan 12. Yargı Paketi'nin önümüzdeki günlerde TBMM komisyonlarında görüşülmesi bekleniyor. Teklifin yasalaşması halinde noterlik işlemlerinden miras hukukuna, dijital verilerden bilirkişilik sistemine kadar birçok alanda önemli değişiklikler yürürlüğe girecek. Bu nedenle hukuk çevreleri ve vatandaşlar düzenlemenin Meclis sürecini yakından takip ediyor.