18 yaş altı suçlara Ceza ve infaz sistemi değişti

18 yaş altı suçlara yeni dönem: Ceza ve infaz sistemi değişti
Kanunla Türk Ceza Kanunu'nda çocukların yaş gruplarına göre uygulanan ceza hükümleri yeniden düzenlendi.

Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmuş, 15 yaşını doldurmamış çocuklardan, yaptığı eylemin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya davranışlarını yönlendirme yeteneği yeterince gelişmemiş olanların ceza sorumluluğu bulunmayacak. Bu çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak.

Fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği bulunan çocuklar için ise ceza sınırları yeniden belirlendi. Ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda 13 yıldan 18 yıla, müebbet hapis gerektiren suçlarda 10 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası verilebilecek. Diğer cezalar yarı oranında indirilecek ve her fiil için verilecek hapis cezası 9 yılı aşamayacak.

15-18 yaş grubunda ise ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis gerektiren suçlarda 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası uygulanabilecek. Diğer cezalar üçte bir oranında indirilecek ve her fiil için verilen hapis cezası 15 yılı geçemeyecek.

BAZI AĞIR SUÇLARDA YAŞ İNDİRİMİ UYGULANMAYABİLECEK
Yeni düzenlemeyle, 15-18 yaş grubundaki çocuklar tarafından işlenen kasten öldürme ve ağırlaştırılmış kasten yaralama suçlarında yaş indiriminin uygulanmamasının önü açıldı.

Mahkeme, somut olayda kastın ağırlığı, suçun amacı ve saiki, suçun işleniş şekli veya sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezası almış olması gibi unsurları dikkate alabilecek.

Ayrıca 12-15 yaş grubundaki çocuklara bir üst yaş grubunun ceza rejiminin uygulanabilmesi konusunda hakime takdir yetkisi verildi.

ÇOCUKLARIN SİLAHA ERİŞİMİNE YENİ YAPTIRIM
Ateşli silahların dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi nedeniyle çocukların silaha ulaşmasına neden olan kişilere de yeni ceza getirildi.

Buna göre, daha ağır bir suç oluşmadığı takdirde, çocuğun ateşli silahı ele geçirmesine neden olan kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.

ÇOCUK HÜKÜMLÜLER İÇİN İNFAZ SİSTEMİ DEĞİŞTİ
Düzenlemeyle çocukların ceza infaz kurumlarındaki durumuna ilişkin de yeni bir sistem oluşturuldu.

Çocuk hükümlülerin cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmesi yerine, infaza çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması ve iyi halli olduklarının tespit edilmesi halinde eğitimevlerine ayrılmaları öngörüldü.

Çocukların eğitimevine gönderilip gönderilmeyeceğine ilişkin değerlendirme; psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı, psikolojik danışman, öğretmen ve çocuk hakları alanında görev yapan avukat gibi uzmanların katılımıyla yapılacak.

Değerlendirmeler en geç 3 ayda bir gerçekleştirilecek.

ÇOCUKLARA YÖNELİK YENİ YÖNLENDİRME TEDBİRLERİ
Ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için Çocuk Koruma Kanunu'na yeni güvenlik tedbirleri eklendi.

Bu kapsamda;

Sosyal ve toplumsal hizmetler,
Dijital risklerden korunma,
Kitap ve kütüphane,
Çevreye saygı ve çevre temizliği,
Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve davranışsal bağımlılıkla mücadele
başlıklarında yönlendirme tedbirleri uygulanabilecek.

Sosyal ve toplumsal hizmet kapsamında çocukların 20 saatten 300 saate kadar psikososyal gelişimlerine katkı sağlayacak faaliyetlerde bulunmaları öngörülüyor.

Dijital risklerden korunma kapsamında ise bazı dijital platform ve uygulamalara erişimin engellenmesi ve belirli sürelerle dijital kullanımın denetlenmesi mümkün olacak.

ÇOCUKLARA AMAÇ DIŞI BIÇAK SATIŞINA YASAK
Kanunla, belirli ruhsatlı iş yerleri dışında çeşitli kesici, delici ve yaralayıcı aletlerin satışı ve sergilenmesi yasaklanıyor.

Söz konusu aletlerin 18 yaşından küçük çocuklara satılması, çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması da yasak kapsamına alınıyor.

Kurallara uymayanlara 5 bin lira, bıçak veya aletlerin sayı ya da nitelik bakımından vahim olması halinde 10 bin lira idari para cezası uygulanacak.

Düzenleme, internet ve mesafeli satışlar için de geçerli olacak. Bu hüküm 1 Aralık 2026'da yürürlüğe girecek.

AİLE HUKUKUNDAN DOĞAN YÜKÜMLÜLÜKLERE DAHA AĞIR CEZA
Kanunla aile hukukundan kaynaklanan bazı yükümlülüklerin ihlaline ilişkin cezalar da artırıldı.

Bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişilere verilen hapis cezasının üst sınırı artırılarak 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası getirildi.

Hamile olduğunu bildiği eşini veya kendisinden gebe kalmış evli olmayan kadını çaresiz durumda terk eden kişilere yönelik cezanın alt sınırı da artırıldı.

Çocuklarının ahlak, güvenlik veya sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan anne ve babalar için öngörülen hapis cezası ise 1 yıldan 3 yıla kadar olacak.

ACİL KORUNMA KARARINDA YENİ SÜRELER
Akıl hastalığı, bağımlılık veya ağır tehlike oluşturan bulaşıcı hastalık nedeniyle kendisi ya da başkaları açısından ciddi tehlike oluşturduğu değerlendirilen çocuklar için de yeni bir süreç getirildi.

Uzman hekim tarafından tedaviye ihtiyaç olduğu tespit edilen çocuk hakkında 24 saat içinde rapor düzenlenecek. Sağlık kurumu, raporun düzenlenmesinden itibaren en geç 24 saat içinde çocuk hakimine başvuracak.

Hakim ise başvuruyu ve sağlık kurulu raporunu değerlendirerek en geç 48 saat içinde karar verecek.

"SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK" İFADESİ DEĞİŞTİRİLDİ
Kanunla, mevzuatta kullanılan "suça sürüklenen çocuk" ifadesi de değiştirilerek yerine "adli süreçteki çocuk" ifadesi getirildi.

Ayrıca koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarına uymayan anne, baba, vasi veya çocuğun bakım ve gözetiminden sorumlu kişiler hakkında, ihlalin niteliğine göre 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi uygulanabilecek.

SİLAHIN ÇOCUK TARAFINDAN ELE GEÇİRİLMESİNE NEDEN OLANA HAPİS
Düzenlemenin dikkat çeken hükümlerinden biri de silahların güvenli şekilde muhafaza edilmesine ilişkin oldu.

Ateşli silahın gerekli dikkat ve özen gösterilmeden muhafaza edilmesi sonucu çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi, daha ağır bir suç oluşmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacak.

TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, düzenlemenin kabul edilmesinin ardından yaptığı değerlendirmede, kanunun çocukların haklarının korunması ve daha güvenli bir Türkiye'nin geleceğinin oluşturulması açısından önemli olduğunu belirtti.

Genel Kurulda kanun teklifinin kabul edilmesinin ardından, şehit aileleri ve gazilerin haklarına yönelik düzenlemeleri içeren başka bir kanun teklifinin görüşmelerine geçildi.